Centrum Przyrodniczo-Edukacyjne KPN w Pałacu Sobieszów

Centrum Przyrodniczo-Edukacyjne Karkonoskiego Parku Narodowego – Pałac Sobieszów to nowoczesna placówka edukacyjna, która łączy historię regionu z wiedzą przyrodniczą o Karkonoszach. Zlokalizowane w Jeleniej Górze, w dzielnicy Sobieszów, centrum mieści się w odrestaurowanym pałacu należącym niegdyś do rodu Schaffgotschów. Obiekt ten, przez lata niedostępny dla zwiedzających, dziś stanowi serce działalności edukacyjnej Karkonoskiego Parku Narodowego, oferując wystawy, warsztaty i zajęcia terenowe.

Historia pałacu sięga XVIII wieku, kiedy to ród Schaffgotschów, po pożarze zamku Chojnik, zdecydował się przenieść swoją siedzibę do Sobieszowa. Pałac przez dekady pełnił funkcję administracyjną i mieszkalną, a jego właściciele prowadzili gospodarkę leśną oraz podejmowali działania na rzecz ochrony karkonoskiej przyrody. Po II wojnie światowej obiekt przeszedł w ręce państwa i przez lata pełnił różne funkcje, aż w końcu popadł w zaniedbanie. Dopiero w ostatnich latach, dzięki staraniom Karkonoskiego Parku Narodowego, pałac został odrestaurowany i przekształcony w centrum edukacyjne.

Co można zobaczyć w Centrum?

Wnętrza pałacu kryją ekspozycję „Pałac Sobieszów”, która zajmuje osiem sal wystawowych o łącznej powierzchni około 550 metrów kwadratowych. Zwiedzanie rozpoczyna się od opowieści o pożarze zamku Chojnik, który zapoczątkował historię pałacu w Sobieszowie. Kolejne sale przybliżają genealogię rodu Schaffgotschów, codzienne życie w pałacu oraz obyczaje panujące w XVIII wieku. W gabinecie zarządcy można zapoznać się z kopiami oryginalnych dokumentów majątku, a nawet zasiąść w fotelu i rozpatrzyć podanie od petenta. W sali gospodarki leśnej zwiedzający poznają trud pracy dawnych drwali, a w fotoplastykonie mają okazję obejrzeć przedstawicieli karkonoskiej fauny na starych grafikach i współczesnych filmach. Ostatnia sala poświęcona jest Karkonoskiemu Parkowi Narodowemu, który zarządza terenami dawnego majątku hrabiowskiego i w pewnym sensie kontynuuje dzieło Schaffgotschów.

Drugą część centrum stanowi ekspozycja „Klimatyczne Karkonosze”, zlokalizowana w zabytkowej Wielkiej Stajni, będącej częścią kompleksu pałacowego. Wystawa zajmuje dwie kondygnacje o łącznej powierzchni około 1600 metrów kwadratowych. Zwiedzający mogą tu doświadczyć zmienności górskiej pogody, odwiedzić las nocą, przejść przez wszystkie piętra roślinne Karkonoszy oraz zobaczyć widowisko w „Kinie zjawisk pogodowych”, które prezentuje wschód i zachód słońca, burze, zamiecie śnieżne, widmo Brockenu i proces powstawania tęczy. Dzieci mogą dowiedzieć się, dokąd płynie kropla wody, gdzie nocą kryją się zwierzęta, jak wygląda skrzydło motyla i jak to jest poczuć karkonoski wiatr we włosach.

Zajęcia edukacyjne dla dzieci 

Centrum Przyrodniczo-Edukacyjne KPN oferuje bogaty program zajęć dla grup zorganizowanych. Lekcje muzealne i warsztaty odbywają się od wtorku do piątku w godzinach porannych. Wśród tematów zajęć znajdują się między innymi „Nietoperze – skrzydlate ssaki”, „Martwe drewno – pełne życia”, „Przyjaciele klimatu”, „Co szumi w lesie?”, „Zima w lesie”, „Trzmiele i spółka – zapylacze od zadań specjalnych”, „Ptasie radio”, „Niepylak Apollo – motyl z karkonoskich łąk”, „Pogoda w plecaku”, „Odkrywcy parków narodowych”, „Zielona energia parku”, „Karkonosze – arktyczna tundra w sercu Europy”, „Mokradła na ciężkie czasy”, „Moda i historia – ubierz się w przeszłość”, „Pałacowi odkrywcy – śladami rodu Schaffgotschów” oraz „Folwarkowe przygody – wyprawa w codzienność dawnych czasów”. Zajęcia są dostosowane do różnych grup wiekowych i realizują podstawę programową z zakresu przyrody, biologii, geografii oraz edukacji społecznej.

Oprócz oferty dla szkół, centrum organizuje również wydarzenia dla osób indywidualnych. Wśród nich warto wymienić cykliczne „Spotkania sąsiedzkie”, „Karkonoskie inspiracje” – warsztaty artystyczne i rękodzielnicze, „Sobota w Pałacu Sobieszów” – bezpłatne zwiedzanie z przewodnikiem, „Spotkania z karkonoską przyrodą” – zajęcia dla rodzin z dziećmi, „#WeekendbezŚnieżki” – spacery promujące mniej uczęszczane miejsca w regionie, „Wakacje w Klimatycznych Karkonoszach” – warsztaty przyrodnicze dla dzieci oraz „Festiwal Klimatyczne Karkonosze” i „Jarmark Zimowy w Folwarku” – wydarzenia promujące ekologię i lokalne dziedzictwo.

Centrum jest dostępne dla zwiedzających od wtorku do niedzieli w godzinach od 9:00 do 17:00. Ekspozycje są dostępne w czterech językach: polskim, angielskim, czeskim i niemieckim. Przygotowano również audiodeskrypcję oraz oprowadzanie w polskim języku migowym. Obiekt dysponuje parkingiem dla autokarów i samochodów osobowych, a dojazd możliwy jest komunikacją miejską i kolejową.

Centrum Przyrodniczo-Edukacyjne KPN – Pałac Sobieszów to miejsce, które łączy historię, przyrodę i edukację w sposób przystępny i angażujący. Dla nauczycieli stanowi doskonałą przestrzeń do realizacji celów dydaktycznych, a dla rodziców – okazję do wspólnego spędzenia czasu z dziećmi w otoczeniu górskiej przyrody. Dzieci uczą się przez doświadczenie, poznają lokalne dziedzictwo i rozwijają wrażliwość ekologiczną. Wizyta w centrum to nie tylko kontakt z przeszłością i przyrodą, ale także inspiracja do dalszego poznawania Karkonoszy i ich niezwykłego świata.

Galeria zdjęć

Zdjęcia: Ogród Botaniczny Uniwersytetu Wrocławskiego

Informacje organizacyjne dla wycieczek szkolnych:

Aktualizacja 20.08.2025

 * ceny i godziny otwarcia aktualne na dzień aktualizacji artykułu. Mogą się różnić od rzeczywistych. Przed przyjazdem do lokalizacji zalecamy sprawdzenie tych danych na stronach internetowych obiektu.

Sprawdź na mapie jak dojechać do Centrum Przyrodniczo-Edukacyjne KPN w Pałacu Sobieszów: