Kopalnia Podgórze. Podziemna Trasa Turystyczna

Podziemna Trasa Turystyczna Kopalnia Podgórze w Kowarach to miejsce, które łączy historię górnictwa, tajemnice zimnej wojny oraz edukację w zakresie geologii i techniki. Zlokalizowana na zboczach góry Średniak w Karkonoszach, kopalnia stanowi jeden z najciekawszych obiektów turystycznych Dolnego Śląska.

Historia Kopalni Podgórze w skrócie

Historia górnictwa na terenach Dolnego Śląska sięga XII wieku, kiedy to na tych terenach rozpoczęto wydobycie rud żelaza i kamieni półszlachetnych. Walończycy, przybyli z zachodniej Europy, jako pierwsi eksplorowali lokalne złoża, a ich działalność zapoczątkowała wielowiekową tradycję górniczą w regionie.

Współczesna historia Kopalni Podgórze związana jest z okresem powojennym. W 1948 roku rozpoczęto eksploatację rud uranu. W 1950 roku odkryto nowe złoże w górnym biegu rzeki Jedlicy, szacowane na około 280 ton metalicznego uranu. Wydobycie prowadzono przez Zakłady Przemysłowe R-1, które były częścią tajnego programu przemysłowego Związku Radzieckiego. Rudę eksportowano do ZSRR, a działalność kopalni objęta była ścisłą tajemnicą. Eksploatacja trwała do 1958 roku, kiedy to zasoby zostały wyczerpane, a wyrobiska zalano wodą.

W latach 70. XX wieku, na bazie sztolni nr 19 i 19a, utworzono inhalatorium radonowe, podlegające Uzdrowisku Cieplice. Badania wykazały, że stężenie radonu w powietrzu kopalnianym może mieć właściwości lecznicze. W komorach inhalacyjnych prowadzono terapię dla kuracjuszy aż do połowy lat 90. XX wieku. Dziś dawne wyrobiska pełnią funkcję turystyczną, a ich historia jest udostępniana zwiedzającym w ramach Podziemnej Trasy Turystycznej.

Podziemna trasa turystyczna

Trasa turystyczna liczy około 1600 metrów i prowadzi przez sztolnię nr 19a. Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem, co zapewnia bezpieczeństwo i umożliwia przekazanie szczegółowych informacji. Uczestnicy otrzymują lampy górnicze, ponieważ korytarze nie są oświetlone. Wnętrze kopalni charakteryzuje się stałą temperaturą około 8 stopni Celsjusza i wilgotnością na poziomie 97 procent. Zalecane jest noszenie ciepłej odzieży i pełnego obuwia.

W trakcie zwiedzania można zobaczyć wiele interesujących elementów ekspozycji. Jednym z nich jest ekspozycja szkła uranowego, które pod wpływem światła UV emituje charakterystyczną poświatę. Przewodnik prezentuje działanie specjalnej latarki, dzięki której zwiedzający mogą zobaczyć efekt fluorescencji. W kopalni znajduje się również model radzieckiej bomby atomowej RDS-1, który nawiązuje do historii wydobycia uranu w Kowarach. W jednej z komór zachowano wyposażenie dawnego inhalatorium, w tym krzesła i instalacje wentylacyjne.

Na trasie można zobaczyć także drobny sprzęt górniczy, wagoniki do przewozu urobku oraz reaktor chemiczny typu „lampart”. Jedną z ekspozycji jest figura św. Barbary, patronki górników, która przypomina o religijnym aspekcie pracy pod ziemią. W kopalni znajduje się również jedno z najgłębszych w Polsce nurkowisk, w którym pobito rekord Polski w nurkowaniu głębinowym na głębokość 227 metrów w 2024 roku.

Dla bardziej odważnych turystów dostępna jest trasa ekstremalna, prowadząca przez surowe, nieoświetlone korytarze sztolni nr 19. Zwiedzanie tej części wymaga wcześniejszej rezerwacji i odpowiedniego przygotowania. Uczestnicy wyposażani są w wodery lub gumowce, kask z czołówką, a trasa dostosowywana jest do możliwości fizycznych grupy. Ekstremalna wersja zwiedzania pozwala na poznanie pracy górników w warunkach zbliżonych do rzeczywistych.

Wycieczka z dziećmi do kopalni uranu

Kopalnia Podgórze to miejsce, które łączy historię, naukę i przygodę. Dla rodzin z dziećmi oraz wycieczek szkolnych stanowi atrakcyjną propozycję edukacyjną. Zwiedzanie odbywa się w sposób dostosowany do wieku uczestników, a forma przekazu jest przystępna i angażująca. Dzieci mogą poznać historię górnictwa, zobaczyć działanie lamp górniczych, dowiedzieć się, czym jest szkło uranowe i jak wyglądało życie górników w czasach PRL-u. Przewodnicy potrafią dostosować narrację do poziomu odbiorców, dzięki czemu nawet najmłodsi uczestnicy mogą wynieść z wizyty wartościowe informacje.

Podziemna Trasa Turystyczna Kopalnia Podgórze to miejsce, które pozwala na bezpośredni kontakt z historią i techniką. Dla nauczycieli planujących wycieczki szkolne oraz rodziców szukających wartościowych form spędzania czasu z dziećmi, obiekt ten stanowi interesującą alternatywę wobec tradycyjnych muzeów. To przestrzeń, w której przeszłość staje się namacalna, a nauka przybiera formę przygody.

Galeria zdjęć

Zdjęcia: Kopalnia Podgórze

Informacje organizacyjne dla wycieczek szkolnych:

Aktualizacja 30.06.2025

 * ceny i godziny otwarcia aktualne na dzień aktualizacji artykułu. Mogą się różnić od rzeczywistych. Przed przyjazdem do lokalizacji zalecamy sprawdzenie tych danych na stronach internetowych obiektu.

Jak dojechać do Podziemnej Trasy Turystycznej Kopalnia Podgórze? Zobacz na mapie: