Muzeum Józefa Czechowicza w Lublinie. Pamiątki po wielkim poecie

Muzeum Józefa Czechowicza w Lublinie to placówka, która od ponad pół wieku dokumentuje życie i twórczość jednego z najwybitniejszych poetów dwudziestolecia międzywojennego. Zlokalizowane w kamienicy przy ulicy Złotej 3, muzeum stanowi ważny punkt na mapie kulturalnej miasta, gromadząc zbiory związane z literaturą XX wieku oraz organizując wystawy, lekcje muzealne i wydarzenia literackie.

Historia powstania Muzeum Czechowicza

Historia jego powstania sięga lat pięćdziesiątych, kiedy to w środowisku literackim Lublina pojawił się pomysł utworzenia muzeów poświęconych wybitnym pisarzom związanym z regionem. W artykule „Ocalmy pamięć wielkich” z 1957 roku Stanisław Fita i Lech Ludorowski zaproponowali utworzenie placówek poświęconych Bolesławowi Prusowi, Henrykowi Sienkiewiczowi, Józefowi Czechowiczowi i Henrykowi Wieniawskiemu.

Pomysł utworzenia muzeum Czechowicza spotkał się z życzliwym przyjęciem nie tylko ze strony władz miejskich, ale także przyjaciół poety, którzy zadeklarowali przekazanie pamiątek i książek z jego dedykacjami. W latach 1963–1965 Tadeusz Kłak, kierownik Muzeum Bolesława Prusa w Nałęczowie, zebrał znaczną ilość dokumentów, listów i rękopisów Czechowicza, opracowując pierwszy projekt scenariusza wystawy stałej. Muzeum zostało oficjalnie otwarte 9 września 1968 roku, w dwudziestą dziewiątą rocznicę śmierci poety. Początkowo mieściło się w zabytkowym budynku poklasztornym przy ulicy Narutowicza 10. W 1999 roku placówka utraciła dotychczasową siedzibę, a po trzech latach funkcjonowania w Dworku Wincentego Pola, 9 września 2002 roku zainaugurowała działalność w obecnej lokalizacji. Kamienica przy Złotej 3 została przekazana miastu przez rodzinę Riabininów z przeznaczeniem na cele kultury.

Co można zobaczyć w Muzeum Czechowicza?

Wnętrze muzeum zostało zaaranżowane w sposób umożliwiający prezentację zbiorów związanych z życiem i twórczością Józefa Czechowicza. W stałej ekspozycji znajdują się rękopisy, listy, fotografie, dokumenty osobiste, książki z dedykacjami oraz przedmioty codziennego użytku należące do poety. Szczególną uwagę zwraca rekonstrukcja gabinetu Czechowicza, w której zgromadzono oryginalne meble, maszyny do pisania, lampy, pióra i notatniki. Ekspozycja ukazuje także kontekst literacki i kulturowy, w jakim tworzył poeta, prezentując sylwetki jego przyjaciół, współpracowników i środowiska literackiego Lublina.

Wśród aktualnych wystaw czasowych warto zwrócić uwagę na ekspozycję „Czechowicz wielokrotny”, która ukazuje różne oblicza poety – jako twórcy, redaktora, nauczyciela, podróżnika i obserwatora życia codziennego. Wystawa została przygotowana z wykorzystaniem materiałów archiwalnych, fotografii, rękopisów oraz multimediów, które pozwalają na głębsze poznanie osobowości Czechowicza. 

Dostępne tematy warsztatów i lekcji muzealnych dla wycieczek szkolnych

Muzeum prowadzi również działalność edukacyjną, oferując lekcje muzealne i warsztaty dla uczniów szkół podstawowych i średnich. Zajęcia odbywają się w przestrzeni ekspozycyjnej lub w salach dydaktycznych, a ich tematyka dostosowana jest do wieku uczestników.

Tematy lekcji muzealnych:
1. Analiza porównawcza wiersza Żal Józefa Czechowicza i Przesłania Pana Cogito Zbigniewa Herberta.
2. Poezja głuchego cierpienia i radości naiwnej. Motyw Arkadii i Apokalipsy w twórczości Józefa Czechowicza.
3. Miasto poetów. Życie literackie Lublina w okresie dwudziestolecia międzywojennego.
4. Józef Czechowicz i awangarda.
5. Związki literatury i sztuk pięknych. Na przykładzie twórczości Józefa Czechowicza.

Warsztaty i lekcje muzealne dla dzieci:
1. Czarodziejska lampa Aladyna.
Zajęcia aktywizujące z zastosowaniem druków edukacyjnych, zwiedzanie wystawy stałej, przybliżenie twórczości Józefa Czechowicza dla dzieci, analiza wiersza Zimowe uroki, działania plastyczne.
2. Warsztaty dla dzieci Lublin – miastem legend.
Podczas zajęć dzieci poznają kilka ważnych lubelskich opowieści, których – jak pisze Czechowicz – „jest bardzo wiele, przywiązane są do każdego niemal zabytku lubelskiego, do każdego prawie kościoła czy pałacu”. W programie zajęć: omówienie wybranych legend lubelskich, przygotowanie i zaprezentowanie inscenizacji. Maksymalna liczba uczestników: 15 osób.
3. Była duszą i uosobieniem wszystkiego, co miało związek z pracą o wolność i niepodległość. Franciszka Arnsztajnowa (1865–1942).
4. „Brat w mundurze taki duży/ Piłsudskiego żołnierz”. Stanisław Czechowicz – starszy brat poety.
5. Józef Czechowicz – poeta Polski Niepodległej.
6. U progu niepodległości. Lubelskie „mgławice literackie” lat dwudziestych XX wieku.

Muzeum Józefa Czechowicza to miejsce, które łączy funkcje dokumentacyjne, edukacyjne i kulturowe. Dla nauczycieli stanowi wartościowe wsparcie w realizacji programu nauczania, oferując możliwość pracy z tekstem literackim w przestrzeni muzealnej. Dla rodziców jest okazją do wspólnego poznawania dziedzictwa literackiego regionu z dziećmi. Wizyta w muzeum pozwala zobaczyć, jak wyglądało życie jednego z najwybitniejszych poetów dwudziestolecia międzywojennego, poznać jego twórczość oraz uczestniczyć w działaniach edukacyjnych i artystycznych.

Galeria zdjęć

Zdjęcia: Muzeum Narodowe w Lublinie. Muzeum Józefa Czechowicza w Lublinie

Informacje organizacyjne dla wycieczek szkolnych:

Aktualizacja 22.09.2025

 * ceny i godziny otwarcia aktualne na dzień aktualizacji artykułu. Mogą się różnić od rzeczywistych. Przed przyjazdem do lokalizacji zalecamy sprawdzenie tych danych na stronach internetowych obiektu.

Sprawdź na mapie jak dojechać do Muzeum Czechowicza w Lublinie :