Muzeum Regionalne w Tomaszowie Lubelskim. Pamiątki po dawnych mieszkańcach regionu

Muzeum Regionalne im. dr. Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim to placówka, która od ponad sześćdziesięciu lat dokumentuje historię, kulturę i dziedzictwo ziemi tomaszowskiej. Zlokalizowane w centrum miasta, muzeum pełni funkcję edukacyjną i badawczą, gromadząc zbiory archeologiczne, etnograficzne oraz historyczne. Jego początki sięgają 1962 roku, kiedy to dr Janusz Peter, lekarz, społecznik i regionalista, zorganizował pierwszą wystawę w budynku szpitala powiatowego, prezentując prywatne zbiory związane z historią regionu. Pięć lat później kolekcja została znacjonalizowana, a w 1975 roku ekspozycję przeniesiono do gmachu dawnego sejmiku powiatowego. Od 1984 roku muzeum mieści się w budynku Domu Kombatanta, a od 1999 roku jego organem prowadzącym jest powiat tomaszowski.

Dr Janusz Peter, patron muzeum, był postacią wyjątkową. Urodzony w 1891 roku, przez wiele lat pełnił funkcję dyrektora szpitala powiatowego w Tomaszowie Lubelskim. Jego zainteresowania wykraczały daleko poza medycynę. Zajmował się historią, sztuką, etnografią i działalnością społeczną. W wolnych chwilach malował pejzaże, sceny rodzajowe oraz ilustracje dydaktyczne przedstawiające rośliny lecznicze, grzyby i zioła. Jego twórczość, choć mniej znana, stanowi ważny element zbiorów muzealnych i świadectwo zaangażowania w dokumentowanie lokalnej kultury.

Co można zobaczyć w Muzeum w Tomaszowie Lubelskim?

Wnętrza muzeum kryją kilka stałych ekspozycji, które ukazują różnorodność dziedzictwa regionu. Wystawa „Kultura materialna i duchowa wsi tomaszowskiej” prezentuje tradycyjne wyposażenie domów wiejskich, narzędzia rolnicze, stroje ludowe oraz elementy związane z obrzędowością. Zwiedzający mogą zobaczyć wnętrza izby wiejskiej, kuchni, komory oraz pomieszczeń gospodarczych, w których zgromadzono przedmioty codziennego użytku, meble, tkaniny i dekoracje. Ekspozycja ukazuje także zwyczaje związane z cyklem życia, świętami i pracami sezonowymi.

Wystawa „Pradzieje Ziemi Tomaszowskiej” to przekrojowa prezentacja znalezisk archeologicznych z terenu powiatu tomaszowskiego. Zgromadzono tu narzędzia kamienne, ceramikę, ozdoby oraz fragmenty konstrukcji osadniczych z epoki neolitu, brązu i żelaza. Szczególną uwagę zwraca rekonstrukcja neolitycznej wioski, która pozwala zobaczyć, jak wyglądało życie codzienne mieszkańców tych ziem kilka tysięcy lat temu. Ekspozycja została wzbogacona o plansze edukacyjne, fotografie z wykopalisk oraz modele dawnych budowli.

Wystawa „Dzieje Tomaszowa od założenia do 1939 roku” ukazuje rozwój miasta od czasów jego lokacji po wydarzenia związane z II wojną światową. Prezentowane są dokumenty, fotografie, mapy, przedmioty codziennego użytku, elementy wyposażenia domów mieszczańskich oraz pamiątki związane z lokalnymi instytucjami. Wśród eksponatów znajdują się także militaria, odznaczenia, mundury oraz materiały związane z działalnością społeczną i kulturalną mieszkańców Tomaszowa Lubelskiego.

Muzeum organizuje również wystawy czasowe, które poruszają tematy związane z historią lokalną, sztuką, numizmatyką i kulturą ludową. W ostatnich latach prezentowano m.in. . wystawę numizmatyczną z kolekcji Dionizego Hałasy, ekspozycje poświęcone pieśniom ludowym, tradycjom świątecznym oraz działalności lokalnych twórców. Placówka współpracuje z instytucjami edukacyjnymi, organizując lekcje muzealne, warsztaty i spotkania tematyczne.

Izba Pamięci Terroru Komunistycznego

Oddziałem Muzeum jest Izba Pamięci Terroru Komunistycznego, mieszcząca się w budynku Muzeum Regionalnego im. dr. Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim. Izba dokumentuje losy mieszkańców regionu, którzy po II wojnie światowej padli ofiarą represji ze strony komunistycznego aparatu władzy. Ekspozycja ukazuje działalność podziemia niepodległościowego, mechanizmy działania Urzędu Bezpieczeństwa oraz formy prześladowań stosowane wobec żołnierzy Armii Krajowej, członków organizacji młodzieżowych i osób cywilnych. Wśród zgromadzonych materiałów znajdują się dokumenty, fotografie, relacje świadków oraz przedmioty związane z działalnością konspiracyjną. Izba pełni funkcję edukacyjną i pamięciową, przypominając o dramatycznych wydarzeniach, które miały miejsce na terenie Lubelszczyzny w pierwszych dekadach powojennej Polski.

Muzeum Regionalne im. dr. Janusza Petera to miejsce, które łączy historię, edukację i lokalną tożsamość. Dla nauczycieli stanowi wartościowe źródło wiedzy o regionie, a dla rodziców – okazję do wspólnego poznawania przeszłości z dziećmi. Wizyta w muzeum pozwala zobaczyć, jak zmieniało się życie mieszkańców Tomaszowa Lubelskiego na przestrzeni wieków, jakie były ich codzienne zajęcia, wierzenia i aspiracje. Placówka oferuje przestrzeń do refleksji nad historią, kulturą i społecznymi przemianami, które ukształtowały współczesny obraz regionu.

Galeria zdjęć

Siedziba główna

Izba Pamięci Terroru Komunistycznego

Zdjęcia: Muzeum Regionalne im. dr. Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim

Informacje organizacyjne dla wycieczek szkolnych:

Aktualizacja 22.09.2025

 * ceny i godziny otwarcia aktualne na dzień aktualizacji artykułu. Mogą się różnić od rzeczywistych. Przed przyjazdem do lokalizacji zalecamy sprawdzenie tych danych na stronach internetowych obiektu.

Sprawdź na mapie jak dojechać do Muzeum Regionalnego im. dr. Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim :