Sztolnia Ochrowa w Złotym Stoku

Sztolnia Ochrowa w Złotym Stoku to jedna z najmłodszych, a zarazem najbardziej malowniczych atrakcji podziemnych Dolnego Śląska. Położona na północnym skraju Gór Złotych, w pobliżu drogi prowadzącej do Kopalni Złota, stanowi osobny obiekt turystyczny, który nie jest bezpośrednio związany z główną trasą kopalnianą.

Historia Sztolni Ochrowej w Złotym Stoku

Jej historia, choć nie tak dobrze udokumentowana jak innych sztolni w regionie, sięga prawdopodobnie XVI wieku, kiedy to prowadzono intensywne prace górnicze w poszukiwaniu złota i rud arsenu. Wydrążona ręcznie w trudnych warunkach, przez wieki pozostawała zapomniana, aż do momentu jej ponownego odkrycia w XXI wieku.

Przez dziesięciolecia sztolnia była całkowicie zalana wodą, co skutecznie uniemożliwiało dostęp do jej wnętrza. Dopiero w 2013 roku rozpoczęto prace eksploracyjne, które miały na celu odnalezienie i udrożnienie zawałowanego wejścia. W 2014 roku, po uzyskaniu odpowiednich pozwoleń, rozpoczęto działania ziemne, które doprowadziły do odkrycia ręcznie kutego chodnika. Prace zabezpieczające i adaptacyjne trwały kilka lat, a oficjalne udostępnienie sztolni dla ruchu turystycznego nastąpiło 29 kwietnia 2017 roku. Od tego czasu obiekt zyskał miano jednej z najpiękniejszych sztolni w Górach Złotych.

Co można zobaczyć w Sztolni Ochrowej?

Wnętrze Sztolni Ochrowej zachwyca intensywną kolorystyką. Ściany i sklepienie pokryte są naturalnym nalotem ochry, czyli zwietrzeliną skał bogatych w związki żelaza. Barwa pomarańczowo-żółta, miejscami przechodząca w czerwienie, tworzy unikalny krajobraz podziemny, który przypomina obrazy z planetarnych misji badawczych. Wąskie, kręte korytarze o długości około 130 metrów zostały wykute ręcznie, co widać po śladach narzędzi oraz osmoleniach na ścianach, świadczących o stosowaniu metody ogniowej. Ta technika, polegająca na rozgrzewaniu skał ogniem i ich późniejszym schładzaniu wodą, była stosowana w średniowieczu do ułatwienia drążenia tuneli.

Jednym z najbardziej interesujących elementów sztolni jest fragment starego szybu, który został odsłonięty podczas prac eksploracyjnych. Szyb posiada oryginalną drewnianą obudowę oraz system drewnianych rur odwadniających, identyczny z tym, który przedstawiany jest na XVI-wiecznych rycinach Georgiusa Agricoli. Znalezisko to potwierdza, że sztolnia była częścią większego systemu górniczego, funkcjonującego w czasach intensywnej eksploatacji złota i arsenu w Złotym Stoku.

Na końcu korytarza znajduje się tzw. sala źródlana, w której swój początek ma źródło wody arsenowo-żelazowej. Już przed I wojną światową woda ta została uznana za leczniczą, a zgodnie z niemieckimi badaniami miała właściwości przyspieszające gojenie się ran oraz poprawiające stan zdrowia przy anemii. W 1914 roku źródło zostało objęte ochroną jako gminne dobro powszechne. W okresie międzywojennym planowano przekształcenie Złotego Stoku w uzdrowisko, wykorzystując właściwości tej wody, jednak wybuch wojny przerwał realizację tych zamierzeń.

Podczas prac przygotowawczych do udostępnienia sztolni odkryto również stalaktyt typu schwertmannit o długości 48 cm i szerokości 28 cm. Jest to rzadki minerał, który powstaje w środowisku bogatym w związki żelaza i arsen. Znalezisko to uznano za wyjątkowe, porównując je do odkrycia z 1922 roku, kiedy to w kopalni „Reicher Trost” natrafiono na krzyż uformowany z kryształów kalcytu. Oba przypadki traktowane były jako symboliczne znaki, podkreślające znaczenie miejsca dla lokalnej społeczności.

Zwiedzanie Sztolni Ochrowej odbywa się wyłącznie z przewodnikiem i trwa około 45 minut. Trasa jest dostępna dla osób w każdym wieku, a dzieci do lat 4 zwiedzają bezpłatnie. Wnętrze sztolni charakteryzuje się stałą temperaturą około 7°C i wilgotnością na poziomie 90 procent, dlatego zaleca się ciepły ubiór i pełne obuwie. Przejścia są wąskie i niskie, co dodatkowo podkreśla autentyczność miejsca. Zwiedzający otrzymują kaski ochronne, a przewodnik prowadzi grupę przez kolejne etapy trasy, opowiadając o historii sztolni, metodach pracy górników oraz znaczeniu ochry jako pigmentu wykorzystywanego w farbach i kosmetykach.

Dlaczego warto zabrać wycieczkę szkolną do Sztolni Ochrowej?

Dla rodzin z dziećmi oraz grup szkolnych Sztolnia Ochrowa stanowi atrakcyjną propozycję edukacyjną. Dzięki zachowanym śladom pracy górników, oryginalnym elementom infrastruktury oraz barwnej szacie naciekowej, miejsce to pozwala na bezpośredni kontakt z historią i geologią regionu. Przewodnicy potrafią dostosować narrację do wieku uczestników, a forma zwiedzania sprzyja aktywnemu poznawaniu przeszłości. Sztolnia Ochrowa to przykład udanej rewitalizacji obiektu górniczego, który dzięki zaangażowaniu lokalnych pasjonatów został przywrócony do życia i udostępniony szerokiej publiczności.

Galeria zdjęć

Zdjęcia: Kopalnia Złota w Złotym Stoku

Informacje organizacyjne dla wycieczek szkolnych:

Aktualizacja 09.07.2025

 * ceny i godziny otwarcia aktualne na dzień aktualizacji artykułu. Mogą się różnić od rzeczywistych. Przed przyjazdem do lokalizacji zalecamy sprawdzenie tych danych na stronach internetowych obiektu.

Jak dojechać do Szkolni Ochrowej w Złotym Stoku? Zobacz na mapie: