wtorek, 18 kwiecień 2017 11:05

Muzeum Okręgowe w Suwałkach

Oceń ten artykuł
(1 głos)
Muzeum Okręgowe w Suwałkach zaprasza wycieczki szkolne Muzeum Okręgowe w Suwałkach zaprasza wycieczki szkolne
  Zapraszamy dziś wycieczki szkolne do jednego z najciekawszych muzeów w północno-wschodniej Polsce: Muzeum Okręgowego w Suwałkach. Oprócz bogatych zbiorów do wizyty zachęca obszerna propozycja lekcji muzealnych.

Historia budynku Muzeum:

Budynek muzeum, często nazywany Resursą, został zbudowany w latach 1912–1913 jako gmach funkcjonującego od 1900 roku Towarzystwa Oszczędnościowo-Pożyczkowego w Suwałkach. Uchwała dotycząca budowy obiektu podjęta została w trakcie obrad walnego zgromadzenia towarzystwa 22 kwietnia 1912 roku. Trzy miesiące później, 20 lipca 1912 roku, odbyła się uroczystość położenia kamienia węgielnego. Jak pisano w „Tygodniku Suwalskim", był to wówczas „pierwszy dom społeczny i widoma oznaka współdzielczości polskiej". Prócz Towarzystwa Oszczędnościowo-Pożyczkowego w budynku znalazły siedziby polskie organizacje oraz instytucje społeczne i kulturalne, m.in.: Czytelnia Naukowa, redakcja i administracja „Tygodnika Suwalskiego", „Lutnia", Towarzystwo Rolnicze Suwalskie oraz Resursa Obywatelska – od której później, przyjęła się popularna nazwa budynku. 
Po wybuchu pierwszej wojny światowej i zajęciu Suwałk przez Niemców ulokowano w budynku szpital wojskowy. Polskie społeczeństwo przejęło go dopiero tuż przed odzyskaniem niepodległości w 1919 roku. 13 września 1919 roku w sali balowej resursy rada miejska Suwałk podejmowała uroczystym obiadem, goszczącego z dwudniową wizytą w Suwałkach, Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego. W roku 1920 podczas okupacji Suwałk przez wojska litewskie swoją siedzibę miała w nim Rada Ludowa Okręgu Suwalskiego. 
W okresie dwudziestolecia międzywojennego budynek był siedzibą Banku Udziałowego. Podobnie jak było to przed pierwszą wojną światową wykorzystywany był również na cele społeczne, mieszcząc lokale działających w Suwałkach towarzystw i instytucji społecznych. Przez wiele lat swoje siedziby miały tu redakcje ukazujących się w Suwałkach czasopism, drukarnia Stanisława Milewskiego, a później Klotyldy Dargielowej. Piętro budynku zajmowała ciesząca się najwyższą renomą i słynąca z wytwornych rautów i bali restauracja. 
W czasie drugiej wojny światowej władze niemieckie ulokowały w resursie Dom Niemiecki (Deutsches Haus), a w październiku 1944 roku, po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną, rozlokowała się tu wojskowa komendantura miasta. W 1945 roku budynek przejął Spółdzielczy Bank Udziałowy, dzierżawiąc część pomieszczeń dla Państwowej Szkoły Przysposobienia Spółdzielczego, a później – Państwowego Zbiorczego Internatu Szkół Zawodowych. W roku 1954 obiekt w całości przeznaczono na potrzeby internatu. 
Jesienią 1956 roku, frontowa część parteru, z wejściem od ulicy Kościuszki, przeznaczona została na potrzeby tworzącego się społecznego muzeum, w 1958 roku przemianowanego decyzją Miejskiej Rady Narodowej na Muzeum Regionalne Ziemi Suwalskiej. W roku 1964 rozwijająca się placówka otrzymała dodatkowe dwie sale wystawowe. W 1975 roku, po utworzeniu województwa suwalskiego, muzeum podniesiono do rangi Muzeum Okręgowego. Dwa lata później, na jego potrzeby przejęty został cały budynek. W latach 1977–1994 swoją siedzibę miało tu również Biuro Wystaw Artystycznych. 

Obecnie w Muzeum funkcjonują 4 działy: archeologia, etnografia, sztuka i historia. 

Dział Archeologiczny prowadzi szeroką działalność naukowo-badawczą w Polsce północno-wschodniej. Specjalizuje się w dwóch zasadniczych dziedzinach: badaniu epoki kamienia w północno-wschodniej Europie oraz archeologii Bałtów Zachodnich. 
Dział Etnografii gromadzi, opracowuje i przechowuje eksponaty z zakresu tradycyjnej kultury materialnej wsi, sztuki ludowej oraz plastyki obrzędowej z terenu Suwalszczyzny i Mazur. Aktualny stan zbiorów wynosi blisko 2200 eksponatów. 
Dział Sztuki kolekcjonuje eksponaty i prowadzi badania naukowe w zakresie polskiego malarstwa i sztuki użytkowej XIX i XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem artystów związanych z Suwalszczyzną. 
Dział Historii gromadzi i przechowuje eksponaty, dokumentujące historię i dziedzictwo kulturowe Suwałk oraz Suwalszczyzny. Zbiory działu obejmują ponad 3000 muzealiów wpisanych pod przeszło 2200 numerami inwentarzowymi.

Fotografie: Muzeum Okręgowe w Suwałkach

Lekcje muzealne - oferta dla szkół:

Oferta edukacyjna obejmuje tematy z zakresu archeologii, etnografii, historii, historii sztuki, literatury. Podczas zajęć uczniowie poznają wybrane eksponaty ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Suwałkach oraz dzięki prezentacjom multimedialnym, zabytki sztuki ze Świata. Prowadzone przez nas lekcje, poprzez różnorodne działania dydaktyczne mają na celu, zachęcić uczniów do aktywności poznawczej i wyciągania wniosków. Pobyt w naszym Muzeum będzie nie tylko okazją do zdobywania wiedzy, ale także dobrą zabawą.

Alfred Wierusz – Kowalski 1849-1915
Prowadzenie: Grażyna Augustowska, Honorata Kochańska-Żulpa,  (zamiennie). Jest to prezentacja multimedialna poświęcona Alfredowi Wierusz-Kowalskiemu, sławnemu „monachijczykowi” urodzonemu w Suwałkach, jego życiu i twórczości. Lekcja kończy się zwiedzaniem stałej wystawy „Alfred Wierusz-Kowalski 1849-1915”.

Moda pradziejowa
Prowadzenie: Grażyna Augustowska. Lekcja adresowana jest do uczniów szkół podstawowych. Zajęcia obejmują pokazy replik pradziejowych lnianych strojów, naukę wyrobu dawnych ozdób (zawieszek, pierścionków), kontakt z zabytkami i opowieść o Jaćwingach. Celem lekcji jest umożliwienie dzieciom samodzielnego wykonania ozdób z miedzi (dzieci zabierają je do domu), poprzez naśladownictwo oryginalnych przedmiotów pochodzących z wykopalisk archeologicznych.

Muzeum bez tajemnic
Prowadzenie: Grażyna Augustowska. Odbiorcami lekcji są uczniowie szkół podstawowych. Z prezentacji multimedialnej dzieci poznają historię i tradycję muzealnictwa w Polsce i na świecie. Ukazana zostanie droga eksponatu do sali wystawowej. Uczniowie wypełnią kartę katalogową i obejrzą wybrane zabytki muzealne. Poprzez lekcje ukazana zostanie rola placówek muzealnych w zakresie ochrony dóbr kultury.

Od wiosny do jesieni. Obrzędowość agrarna na Suwalszczyźnie
Prowadzenie mgr Krzysztof Snarski. Lekcja skierowana jest do uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Podczas zajęć uczeń ma możliwość zapoznania się z kalendarzem prac gospodarskich i obrzędów z nimi związanych, począwszy od wiosennego wysiewu zbóż, aż po przygotowanie pola do zimowego odpoczynku. Lekcja prowadzona jest w oparciu o eksponaty etnograficzne i prezentację multimedialną.

Nie święci garnki lepią. Tradycyjne rzemiosła na Suwalszczyźnie
Prowadzenie mgr Krzysztof Snarski. Samowystarczalność mieszkańców Suwalszczyzny skutkowała tworzeniem wyspecjalizowanych warsztatów rzemieślniczych. Podczas lekcji opartej o archiwalne fotografie i eksponaty etnograficzne, uczniowie zapoznają się z najpopularniejszymi warsztatami rzemieślniczymi Suwalszczyzny oraz tajnikami produkcji garnków, plecionek, podków.

Staroobrzędowcy w Polsce – historia, kultura, tradycje
Prowadzenie mgr Krzysztof Snarski. Bogactwo wielokulturowej Suwalszczyzny budują mniejszości, a w tym staroobrzędowcy. Poznanie historii, kultury, tradycji, obrzędów i zwyczajów tej grupy jest niezbędne do pełnego zrozumienia swojej tożsamości regionalnej. Lekcja skierowana jest do uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Zajęcia zbudowane są z wykorzystaniem aktywizujących metod dydaktycznych, a także prezentacji multimedialnej , fotografii, eksponatów.

Pod strzechą. Tajemnice chałupy

Prowadzenie: Honorata Kochańska–Żulpa. Lekcja muzealna adresowana do dzieci ze szkół podstawowych. Celem lekcji jest pokazanie życia rodziny wiejskiej na Suwalszczyźnie w końcu XIX i początku XX wieku. Dzieci poznają określenia takie, jak: gospodarstwo, zagroda, chałupa. Poznają obrzędy związane z budową domu oraz jego wnętrze. Lekcja obejmuje prezentację multimedialną i pokaz oryginalnych eksponatów, z działu etnografii. Na zakończenie dzieci rozwiążą krzyżówkę z hasłem, z poznanymi w czasie lekcji  nazwami gwarowymi, lub wykonają ilustrację.

Dawne zajęcia gospodarza i gospodyni w gospodarstwie wiejskim.

Prowadzenie: Honorata Kochańska–Żulpa. Zajęcia adresowane są do dzieci ze szkół podstawowych. Celem lekcji jest zapoznanie dzieci z funkcjonowaniem gospodarstwa wiejskiego na Suwalszczyźnie w XIX i XX wieku.  Przedstawienie podziału prac na zajęcia męskie i kobiece  a także zwyczajów i obrzędów jakie towarzyszyły pracom. Zajęcia prowadzone są w oparciu o prezentację multimedialną i eksponaty etnograficzne ilustrujące prace. Na zakończenie zajęć  dzieci zilustrują  jedną z poznanych prac, albo rozwiążą krzyżówkę.

Warsztaty ceramiczne Dziś będę rzeźbiarzem
Prowadzenie: mgr Renata Maskowicz-Sikorowska. Warsztaty adresowane są do dzieci w wieku przedszkolnym oraz dzieci szkół podstawowych. W trakcie zajęć dzieci zapoznają się z fakturą i plastycznością gliny, odkryją różnorodność jej zastosowań oraz same będą tworzyć, rzeźbić, wykorzystując przy tym poznane techniki. Warsztaty będą prowadzone w okresie Kwiecień-Wrzesień.

Jeden mi tylko przystoi strój – czarna sukienka. Powstanie styczniowe w oczach kobiet
Prowadzenie: mgr Celina Kalejta. Zajęcia skierowane są do uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Na tle ogólnonarodowych wydarzeń: manifestacji patriotycznych, walki zbrojnej i represji popowstaniowych ukazana jest dziejowa rola polskich kobiet, które walczyły jako żołnierki, sanitariuszki, kurierki i adiutantki, prowadziły szpitale i lazarety a po upadku powstania styczniowego razem z mężczyznami podzieliły katorżniczy los.

Obława Augustowska
Prowadzenie: mgr Celina Kalejta.
12 lipca 1945 roku zaginęło bez wieści około 600 mieszkańców Suwalszczyzny aresztowanych podczas obławy zorganizowanej przez Armię Czerwoną i NKWD. Celem lekcji jest zapoznanie uczniów z tymi dramatycznymi wydarzeniami oraz obecnym stanem badań. Podczas zajęć prezentowany jest film dokumentalny pt. „A może o tym nie wolno mówić”, w którym członkowie rodzin, opowiadają w jakich okolicznościach stracili swoich bliskich w obławie i ich nadziejach na wyjaśnienie tej zbrodni.

Generał Brygady pilot Witold Urbanowicz – legenda polskich skrzydeł
Prowadzenie: mgr Celina Kalejta. Prezentacja multimedialna ukazuje sylwetkę Witolda Urbanowicza, urodzonego w Olszance na Suwalszczyźnie; bohaterskie czyny wspaniałego pilota – asa lotnictwa polskiego, który najbardziej znany jest z walk o Wielką Brytanię w Dywizjonie 303. Arkady Fiedler nazwał Urbanowicza Aluminium – chłodny, stanowczy, bezbłędny, wybitnie inteligentny, sprawny fizycznie. Godny wzór do naśladowania w dzisiejszych czasach.

Monachium i Paryż – stolice sztuki polskiej XIX i XX wieku
Prowadzenie: mgr Eliza Ptaszyńska. Lekcja przeznaczona jest dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. W trakcie zajęć obejmujących prezentację obrazów z Galerii Malarstwa Polskiego w muzeum, uczniowie poznają historyczne i społeczne uwarunkowania zmian, w sytuacji artystów w Polsce w XIX wieku. Na przykładzie obrazów Alfreda Wierusz-Kowalskiego poznają historię kolonii malarskiej w Monachium, jej głównych twórców, style i techniki malarskie oraz dorobek artystyczny. Podczas lekcji omawiana jest również druga stolica sztuki polskiej – Paryż, do którego polscy artyści zaczęli wyjeżdżać gremialnie na początku XX wieku.

Patrzymy na obraz
Prowadzenie: mgr Eliza Ptaszyńska. Lekcja skierowana jest do uczniów starszych klas szkoły podstawowej. W trakcie zajęć dzieci poznają podstawowe pojęcia związane z dziełem sztuki takie, jak obraz, kopia, szkic, studium, portret, pejzaż. Uczą się czynnego i świadomego odbioru sztuki oraz rozwijają wyobraźnię, samodzielnie opisując wybrane dzieło. Lekcja prowadzona jest w oparciu o jeden z obrazów Alfreda Wierusz-Kowalskiego, który w formie depozytu trafił do suwalskiego muzeum.

Dawne ozdoby choinkowe na Suwalszczyźnie
Prowadzenie: Honorata Kochańska-Żulpa. Lekcja przeznaczona jest dla uczniów szkół podstawowych i przedszkoli. Zajęcia obejmują prezentację multimedialną o tradycjach kolędowania w okresie od Bożego Narodzenia do Trzech Króli, pokaz dawnych ozdób choinkowych oraz naukę ich wykonywania. (samodzielnie wykonane prace dzieci zabierają do domu). Jest to lekcja okolicznościowa, prowadzona w okresie przed Bożym Narodzeniem.

Plastyka obrzędowa – pisankarstwo
Prowadzenie: mgr Celina Kalejta i Honorata Kochańska-Żulpa. Skierowana jest do uczniów szkół podstawowych. Zbliżają się Święta Wielkanocne i Muzeum Okręgowe w Suwałkach jak co roku zaprasza do udziału w lekcjach wykonywania pisanek metodą tradycyjną, czyli woskiem (technika batikowa). Ponadto uczestnicy poznają dawne obrzędy i zwyczaje ludowe w czasie Wielkiego Tygodnia i Wielkanocy na Suwalszczyźnie. Lekcje dostosowujemy do wieku i umiejętności uczestników. Zapewniamy potrzebne akcesoria. Samodzielnie wykonaną pisankę uczestnicy lekcji zabierają do domu.

Skąd przychodzimy, kim jesteśmy, dokąd zmierzamy
Prowadzenie: mgr Wiesław Kapla. Lekcja polecana jest dla uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. Prezentacja multimedialna z zakresu antropologii ogólnej przedstawiająca krótkie, najciekawsze informacje na temat powstania człowieka (antropogeneza), tego kim jesteśmy i na czym polega nasza wyjątkowość w świecie oraz tego kim powinniśmy się stawać i do czego należy dążyć? (wersja 1 lub 3 godzinna).

Kim byli i jak żyli nasi przodkowie
Prowadzenie: mgr Wiesław Kapla. Lekcja polecana jest dla uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. Zajęcia prezentują pracę antropologa badającego szkieletowe oraz ciałopalne szczątki kości ludzkich. W ich trakcie uczestnicy poznają w jaki sposób antropolog ustala płeć, wiek, wysokość ciała czy ewentualne choroby ludzi którzy żyli przed setkami lub nawet przed tysiącami lat.

„Jaskiniowcy – ludzie epoki kamienia”
Prowadzenie: mgr Wiesław Kapla. Lekcja polecana jest dla uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. W trakcie zajęć uczestnicy obejrzą prezentację multimedialną, poznają broń i narzędzia krzemienne, zwiedzą część wystawy archeologicznej poświęconą epoce kamienia oraz będą mogli wykonać pracę plastyczną o tematyce „malarstwo jaskiniowe”.

„Polska wieś w XIX wieku”. Lekcję muzealną przygotowała podczas praktyki zawodowej w Muzeum Okręgowym Ewelina Góralczyk – studentka Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Tematyka zajęć obejmuje życie codzienne polskiej rodziny chłopskiej, tak barwnie opisanej przez Władysława Reymonta w „Chłopach”. Prowadzenie: mgr Celina Kalejta. Pokazowi slajdów towarzyszyć będzie prezentacja oryginalnych eksponatów.

Na lekcje, które odbywają się cały rok, prosimy zgłaszać grupy dzieci i młodzieży z wyprzedzeniem przynajmniej dwudniowym, natomiast na lekcje okolicznościowe tydzień wcześniej. Opłata za uczestnictwo w lekcjach muzealnych wynosi 3 lub 5 złotych w zależności od lekcji.
Muzeum Okręgowe w Suwałkach
ul. T. Kościuszki 81
16- 400 Suwałki
tel. 0 87 566 57 50

 

 

Informacje organizacyjne dla wycieczek szkolnych:

Adres:

Muzeum Okręgowe w Suwałkach

ul. T. Kościuszki 81, 16-400 Suwałki

Telefon kontaktowy:

87 566 57 50

Adres e-mail:

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 

Adres www:

http://muzeum.suwalki.pl 

Parking dla autobusów:

ok. 600 m (ul. Ks. K. Hamerszmita)

Szczegółowy cennik dla grup zorganizowanych:

Normalny - 5 zł 
Ulgowy - 3 zł 
Bilety rodzinne (do pięciu osób) - 10 zł 
Bilety na wystawę "Zdzisław Beksiński retrospekcja" normalny - 10 zł, ulgowy 5 zł

Cennik przewodników:

Brak dodatkowych opłat

Minimalny czas zwiedzania:

brak informacji

Maksymalny czas zwiedzania:

brak informacji

Godziny i dni otwarcia:

wtorek - piątek 
godz. 8.00 - 16.00 
soboty i niedziele 
godz. 9.00 - 17.00 
Grupy zorganizowane prosimy o wcześniejsze zgłoszenia tel. 87-566-57-50

Ważne informacje dla wycieczek szkolnych:

Dodatkowe informacje można uzyskać w Dziale Upowszechniania i Promocji – Przewodnicy – tel. 87 566-57-50, w. 4. 
Miejsce Przyjazne Rowerzystom (Green Velo)

Stałe ekspozycje:

1) Alfred Wierusz-Kowalski 1849-1915 
Na trzech salach prezentowana jest twórczość i życie artysty. Pierwsze pomieszczenie to symboliczne wprowadzenie do atelier malarza. Zgromadzono w nim eksponaty, które mówią o nim i jego życiu. Gabloty z wybranymi archiwaliami, jak: zdjęcie, wizytówka, medal, dyplom itd. uzupełniają wiedzę o losach i osiągnięciach artysty. Inne informacje zilustrowane np.: szkicownikiem z 1871 roku, drzeworytami reprodukcyjnymi, pocztówkami przedstawiającymi obrazy Wierusza-Kowalskiego oraz zdjęciami rodzinnymi, widokami Suwałk, Warszawy, Monachium i innymi dostępne są najbardziej dociekliwym zwiedzającym w dwóch stanowiskach multimedialnych. W drugiej Sali ekspozycji zgromadzono prace studyjne, szkice i rysunki Alfreda Wierusza-Kowalskiego. Na ekranie można obejrzeć i wysłuchać ekspertów wypowiadających się na temat twórczości malarza. Tłem dla tej części ekspozycji są widoki miast i miejsc, z którymi związany był artysta: Suwałki, Kalisz, Warszawa, Monachium, Mikorzyn. Najważniejszą częścią wystawy jest prezentacja malarstwa. Zgromadzono je w trzeciej sali o interesującej, dynamicznej aranżacji wnętrza. Pokazane zostały najlepsze obrazy Alfreda Wierusza-Kowalskiego pochodzące ze zbiorów własnych, prywatnych i muzealnych (depozyty z Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Sztuki w Łodzi). 
2) Najstarsze dzieje. Suwalszczyzna i Wschodnie Mazury od schyłku epoki lodowej do upadku Jaćwieży. 
Ekspozycja stanowi podróż przez kilkanaście tysięcy lat, które upłynęły od czasu, gdy lodową pustynię na naszych ziemiach zastąpiła tundra, nadająca się do zamieszkania przez zwierzęta i ludzi, poprzez pojawienie się niezwykle interesującej i bogatej kultury Bałtów Zachodnich w epoce żelaza, do schyłku wczesnego średniowiecza, gdy plemię Jaćwingów uległo brutalnemu podbojowi krzyżackiemu. 
3) Na dziejowym trakcie 
Wystawa „Na dziejowym trakcie" stanowi opowieść o dziejach regionu, miasta oraz związanych z ich historią wydarzeń i ludzi. Ma charakter wielowątkowy i ukazuje różne aspekty dziejów regionu: wielowyznaniowość i wielokulturowość mieszkańców, ich aktywność na polu społecznym, gospodarczym, kulturalnym, oświatowym, życie codzienne, działalność niepodległościową oraz obecność wojska w życiu miasta.

Planowane wydarzenia:

brak informacji

 

Ostatnio zmieniany wtorek, 18 kwiecień 2017 11:30

Artykuły powiązane

  • Kopalnia Soli Bochnia Kopalnia Soli Bochnia
    Odwiedzając Małopolskę, nie sposób nie zawitać do Kopalni Soli Bochnia, najstarszej kopalni soli kamiennej w Polsce a zarazem najstarszego w Europie zakładu przemysłowego działającego nieprzerwanie od 1248r. 
  • Muzeum Okręgowe w Koninie Muzeum Okręgowe w Koninie
    Muzeum Okręgowe w Koninie to zarówno fascynujące zbiory składające się na ciekawe wystawy jak i obiekty architektoniczne, stanowiące o zróżnicowanym kształcie tej instytucji.

31 Tadeusza Kościuszki
Suwałki, podlaskie.
Polska ,16-402
+48 87 566 41 33

Przyjaciele Portalu

Książki na drogę

Serce na sznurku - recenz...

on 04 styczeń 2019
Serce na sznurku - recenzja

Książka "Serce na sznurku" Małgorzaty Domagalik, to historia dwójki bohaterów, niedźwiedzia polarnego Ksawerego oraz małej...

Summoner: Bitwa - Recenzj...

on 30 sierpień 2018
Summoner: Bitwa - Recenzja

Dzisiaj mamy prawie wszystko: smartfony, tablety, komputery, telewizję, X-boxy itd. Niestety nie mamy najważniejszego: magii...

Buntowniczka z pustyni. R...

on 24 luty 2018
Buntowniczka z pustyni. Recenzja

Amani, sierota mieszkająca z wujem, ciotką, kuzynami i kuzynkami od lat chce uciec z zabitej...

Cała prawda, Dan GEMEINHA...

on 14 czerwiec 2018
Cała prawda, Dan GEMEINHART - recenzja

Mark, trzynastoletni chłopiec, jest śmiertelnie chory – ma raka. Od lat marzył, by wspiąć się...

« »
© 2015-2019 podrozezklasa.pl. All Rights Reserved.
Free Joomla! templates by Engine Templates | Documentation