Zamek Golubski. Miejsce z wielką historią

Zamek w Golubiu, położony na wzgórzu nad rzeką Drwęcą, to jeden z przykładów średniowiecznej architektury obronnej w Polsce. Wzniesiony na przełomie XIII i XIV wieku przez zakon krzyżacki, przez wieki pełnił funkcję klasztoru, twierdzy, rezydencji królewskiej, a dziś jest ważnym ośrodkiem kultury i turystyki. Jego historia, pełna zwrotów akcji, oblężeń i przebudów, odzwierciedla burzliwe dzieje regionu i samego miasta Golub-Dobrzyń.

Historia Zamku w Golubiu

Pierwsze wzmianki o Golubiu pochodzą z 1258 roku, kiedy to miejscowość została nadana biskupowi włocławskiemu Wolimirowi. W miejscu dzisiejszego zamku istniał wówczas drewniany gród, strzegący przeprawy przez Drwęcę. W 1293 roku, na mocy wymiany terytorialnej, teren przeszedł w ręce zakonu krzyżackiego. Budowę murowanej warowni rozpoczęto około 1300 roku z inicjatywy komtura Konrada von Sacka. Zamek powstawał etapami, zgodnie z regułami budownictwa konwentualnego, czyli klasztorno-obronnego. Do około 1330 roku ukończono zamek wysoki oraz przedzamcze, które pełniło funkcje gospodarcze.

Zamek w Golubiu był świadkiem wielu wydarzeń militarnych. W latach 1329–1333 trzykrotnie próbował go zdobyć Władysław Łokietek. W 1410 roku, podczas wojny z zakonem, zamek został zajęty przez wojska polskie, a następnie odbity przez oddziały inflanckie wspierające Krzyżaków. Jesienią tego samego roku doszło pod zamkiem do bitwy, w której oddziały polskie pod wodzą Dobiesława Puchały pokonały liczniejsze siły wroga. W 1422 roku, podczas wojny golubskiej, zamek został zdobyty przez wojska Jagiełły po ostrzale artyleryjskim. Komtur poległ, a warownia została poważnie uszkodzona. Po wojnie trzynastoletniej zamek przeszedł w ręce polskie i został siedzibą starostwa.

W XVI wieku zamek pełnił funkcję rezydencji królewskiej. W latach 1616–1623 przebudowano go na polecenie Anny Wazówny, siostry króla Zygmunta III Wazy, która objęła starostwo golubskie. Dodano wtedy renesansowe attyki, wieżyczki narożne i zmieniono kształt okien. Anna Wazówna znana była z zamiłowania do ziołolecznictwa i ogrodnictwa. Na wzgórzu zamkowym założyła ogrody, w których hodowano rośliny lecznicze. To właśnie tutaj po raz pierwszy w Polsce uprawiano tytoń sprowadzony z Turcji.

W kolejnych stuleciach zamek był niszczony i odbudowywany. W czasie potopu szwedzkiego został zdewastowany, a w epoce napoleońskiej mieścił się w nim lazaret. W 1920 roku utworzono tu muzeum, a po II wojnie światowej rozpoczęto prace renowacyjne. Ostateczna odbudowa miała miejsce w latach 1959–1966, a kolejne prace adaptacyjne prowadzono po 2006 roku.

Co można zobaczyć w golubskim zamku?

Obecnie zamek w Golubiu można zwiedzać z przewodnikiem lub samodzielnie. Trasa zwiedzania obejmuje dziedziniec otoczony krużgankami, piwnice, parter i piętro. Dziedziniec, z którego dawniej korzystano jako przestrzeni gospodarczej, dziś zachwyca renesansowymi detalami architektonicznymi. W piwnicach znajdują się gotyckie sklepienia, loch głodowy oraz ekspozycja narzędzi tortur. Wśród eksponatów można zobaczyć krzesło, kozioł hiszpański, dyby, piłę, cęgi, szczypce i klatkę hańby. Choć są to repliki, ich stylizacja oddaje atmosferę dawnych czasów.

Na parterze zamku znajdują się pomieszczenia gospodarcze, dawna kuchnia i piekarnia. W jednej z sal zachowało się palenisko, a na ścianach widoczne są ślady dymu. W sali tortur można poznać historię wymierzania kar w średniowieczu. Na piętro prowadzą tzw. końskie schody, po których rycerze wjeżdżali konno. Na piętrze znajduje się kaplica zamkowa, cela pokutnicza, sala szpitalna, refektarz oraz kapitularz. W dawnym dormitorium mieści się wystawa archeologiczna z eksponatami z Kałdusa, w tym monety, biżuteria, grzebienie i kościane łyżwy.

Zamek kryje także tajemnicze przejścia i podziemia. Według legendy, z piwnic prowadziły tunele do kościoła i domów w mieście. Na dziedzińcu znajdowała się studnia, która według relacji dziennikarzy z okresu międzywojennego miała prowadzić do ukrytych drzwi. W jednej z sal znajduje się wnęka, w której według tradycji spała Anna Wazówna. Mówi się, że jeśli wejdzie się do niej i pomyśli życzenie, które nie krzywdzi innych, to się spełni.

Zamek w Golubiu to nie tylko muzeum. W jego murach działa hotel, restauracja i centrum konferencyjne. Organizowane są tu imprezy okolicznościowe, wesela, kolonie tematyczne oraz turnieje rycerskie. Od 1977 roku odbywają się tu rekonstrukcje historyczne, a w okresie ferii i wakacji prowadzone są zajęcia dla dzieci i młodzieży. W ramach Szkoły Rycerskiej można uczestniczyć w zajęciach z końmi, poznawać historię rycerstwa i brać udział w warsztatach.

Dla nauczycieli i rodziców zamek w Golubiu stanowi atrakcyjne miejsce na wycieczkę edukacyjną. Dzieci mają okazję zobaczyć średniowieczną warownię, poznać historię regionu,  Wizyta w zamku to nie tylko zwiedzanie, ale także kontakt z historią, architekturą i kulturą. To miejsce, które pozwala zrozumieć przeszłość i poczuć atmosferę dawnych wieków.

Galeria zdjęć

Zdjęcia: Muzeum - Zamek w Golubiu

Informacje organizacyjne dla wycieczek szkolnych:

Aktualizacja 27.04.2025

 * ceny i godziny otwarcia aktualne na dzień aktualizacji artykułu. Mogą się różnić od rzeczywistych. Przed przyjazdem do lokalizacji zalecamy sprawdzenie tych danych na stronach internetowych obiektu.

Sprawdź na mapie jak dojechać do Zamku krzyżackiego w Golubiu: