Zamek w Lublinie. Zbiory i wnętrza lubelskiego Muzeum Narodowego

Zamek Lubelski, będący siedzibą Muzeum Narodowego w Lublinie, to miejsce, w którym historia, sztuka i pamięć spotykają się na różnych poziomach – architektonicznym, duchowym i edukacyjnym. Jego dzieje sięgają średniowiecza: na wzgórzu miejskim już w XII wieku istniał gród drewniano-ziemny, a w XIII wieku w obrębie fortyfikacji wzniesiono romańską wieżę mieszkalno-obronną. Za czasów Kazimierza Wielkiego (XIV w.) przekształcono tę warownię w murowany zamek z kaplicą i zwartej bryły rezydencjalnej.

W kolejnych stuleciach zamek przeszedł przez liczne przebudowy – dodawano baszty, przebudowywano skrzydła, modyfikowano mury obronne. W XIX wieku, w latach 1823–1826, zamek został przekształcony na więzienie karne w stylu neogotyckim. Podczas II wojny światowej oraz w latach powojennych zamek pełnił funkcję więzienia niemieckiego, a potem NKWD i organów bezpieczeństwa – w murach tej warowni przetrzymywano więźniów politycznych i ofiary reżimu. Od roku 1957 zamek stał się formalnie siedzibą Muzeum Narodowego w Lublinie, łącząc funkcję muzealną z wartością zabytkowego obiektu. 

Dziś zamek jest nie tylko symbolem architektonicznym Lublina, ale również miejscem, gdzie funkcjonują ekspozycje stałe – muzeum łączy zbiory archeologiczne, sztuki, numizmatyki, etnografii i pamięci historycznej. Do najważniejszych części udostępnionych zwiedzającym należą Kaplica Trójcy Świętej z gotyckimi malowidłami z 1418 roku, romański donżon (wieża zamkowa) oraz bogate galerie stałe. Kaplica Trójcy Świętej uznawana jest za klejnot Zamku – posiada unikalną polichromię łączącą elementy stylu wschodnio-bizantyjskiego z zachodnim malarstwem liturgicznym, co wyróżnia ją w skali kraju. 

Wystawy stałe w Zamku w Lublinie. Co zobaczysz w Muzeum Narodowym w Lublinie?

Monety i Medale na Ziemiach Polskich od X do XX wieku
Ta wystawa numizmatyczna ukazuje rozwój monetarnego systemu Polski od czasów pierwszych państw plemiennych po okres Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Pokazuje zarówno polskie monety, jak i zagraniczne waluty krążące na ziemiach polskich, a także rozwój sztuki medalowej – od pierwszych medali królewskich do współczesnych autorów medalierskich. 

Śladami Przeszłości. Najdawniejsze Dzieje Ziemi Lubelskiej
Ekspozycja archeologiczna prezentuje ponad 3 100 zabytków z regionu, obejmujących okres od 200 000 lat p.n.e. do roku 1250 n.e. Wystawa łączy oryginalne artefakty z elementami multimedialnymi, rekonstrukcjami domostw, grobów i postaci historycznych, tworząc opowieść o pradziejach Lubelszczyzny. 

Historia Uzbrojenia i Malarstwo Batalistyczne
Ta wystawa zestawia militaria z dziełami sztuki batalistycznej, dzięki czemu można prześledzić rozwój uzbrojenia oraz sposobów, w jakie wojny i konflikty były przedstawiane w malarstwie. Ekspozycja łączy przedmioty realnego użytku (broń, zbroje) z wizualnymi narracjami artystów. 

Galeria Sztuki Zdobniczej i Malarstwa Europejskiego od XVI do XX wieku
W tej galerii zgromadzono ponad trzydzieści obrazów barokowych szkół europejskich – holenderskich, flamandzkich, włoskich, niemieckich czy francuskich – wraz z dziełami typu martwe natury, pejzaże i portrety. Centralnym punktem jest Piłat umywający ręce Hendricka ter Brugghena. Równolegle prezentuje się sztukę zdobniczą: meble, porcelanę (m.in. Miśnia, Wiedeń), szkło, wyroby metalowe – w tym srebra lubelskich warsztatów i finezyjne zegary kaflowe. 

Sztuka Ludowa Regionu Lubelskiego
Ekspozycja etnograficzna pokazuje kulturę ludową Lubelszczyzny – malowidła religijne, rzeźby, przedmioty codziennego użytku tworzone w tradycji folkloru. Wiele z obiektów to obrazy malowane na szkle, desce czy blasze, przedstawiające świętych – często ikoniczne wizerunki Maryi czy Chrystusa, obecne w domach ludowych jako element „świętych kątów”.

Galeria Grupy Zamek i Awangardy
Tutaj prezentowana jest twórczość artystów związanych z lubelską Grupą „Zamek” oraz ich powiązania z ruchem awangardowym. Artyści z lat 50. eksperymentowali z obrazem jako obiektem, strukturą, materią – w kontekście polskiej sztuki współczesnej. Wystawa aranżowana jest dynamicznie, z podziałem przestrzeni, który podkreśla związek sztuki z modernistycznymi tendencjami.

Galeria Malarstwa Polskiego XIX–XX wieku
Ekspozycja przedstawia około 140 dzieł z polskiej sztuki od początku XIX aż po połowę XX wieku. Obrazy zostały dobrane tematycznie i prezentowane w trzech sekcjach: portrety i pejzaże; motywy ideowe i symboliczne; oraz malarstwo historyczne. Wśród artystów znajdują się m.in. Gierymski, Fałat, Wyspiański, Boznańska, Witkacy.

Galeria Malarstwa Cerkiewnego
Ta wystawa ukazuje dziedzictwo malarstwa cerkiewnego regionu lubelskiego, stanowiącego pomost między tradycją wschodnią a wpływami kultury łacińskiej. Prezentuje ikony, obrazy o tematyce religijnej oraz kontekst historyczny funkcjonowania Kościołów unickich i prawosławnych na tych terenach.

Dla rodziców i nauczycieli wizyta w Zamku Lubelskim stanowi wyjątkową lekcję historii i kultury w jednym miejscu. Dzieci mogą zobaczyć różne warstwy czasu – od kamiennych reliktów po dzieła malarskie i przedmioty codziennego życia – w przestrzeni zamku, która sama w sobie jest świadkiem dziejów. Przejście przez Kaplicę z malowidłami sprzed sześciu stuleci, wędrówka po donżonie czy spacery korytarzami podziemi więziennych pomagają uświadomić, że muzeum to nie tylko gabloty, ale miejsce, w którym odwiedzający staje się częścią opowiadanej historii.

Wycieczka szkolna do Zamku w Lublinie  - warsztaty i lekcje muzealne

Muzeum proponuje oprowadzenie po ekspozycji, tematyczne lekcje muzealne, wykłady oraz zajęcia warsztatowe. 

Dostępne tematy zajęć (aktualizacja 10.2025):

PRZEDSZKOLE

Lekcje muzealne

• Bajki Niebajki
• Legendy lubelskie
• Najstarsze zabytki wzgórza Zamkowego
• Skarby przeszłości
• Pociągiem do sztuki
• Zwierzaki-cudaki

Warsztaty Muzealne

• Ulepione z gliny
• Budujemy zamki
• W peruce lub w berecie, czyli o portrecie
• Kształcenie zmysłu piękna – nauka kaligrafii
• Malujemy jak mistrz
• Malujemy na szkle!
• Malarstwo materii

KLASY 1-3

• Poznajemy Muzeum
• Legendy lubelskie
• Najstarsze zabytki wzgórza Zamkowego
• Skarby przeszłości
• Pociągiem do sztuki
• Zwierzaki-cudaki
  
  

Warsztaty Muzealne

Tematy jak w grupach przedszkolnych, dostosowane do wieku uczestników.

KLASY 4-8

Lekcje Muzealne

• Zawód archeolog
• Nie od razu zamek zbudowano. Archeologiczne dzieje wzgórza Zamkowego w Lublinie
• Od rycerza do żołnierza, czyli o uzbrojeniu na ziemiach polskich
• Jagiellonowie w Lublinie
• Unia lubelska
• Królowie na zamku
• Ukryte znaczenia
• Wśród kwiatów, łąk i lasów. O roślinach w sztuce
• Święci z kalendarza
• Pejzaż, portret i weduta
• Obraz od kuchni
• W poszukiwaniu trzeciego wymiaru
  
  

Warsztaty Muzealne

Tematy jak w grupach przedszkolnych, dostosowane do wieku uczestników.

SZKOŁY PONADPODSTAWOWE

Lekcje muzealne - oprócz tematów przeznaczonych dla klas 4-8 szkoły podstawowej realizowane są dodatkowo:

• Motywy i symbole w sztuce
• Między Wschodem a Zachodem
• Historia pędzlem malowana
• Sztuka współczesna – socrealizm i awangarda
• Więzienie na Zamku

Galeria zdjęć

Zdjęcia: Muzeum Narodowe w Lublinie

Informacje organizacyjne dla wycieczek szkolnych:

Aktualizacja 06.10.2025

* ceny i godziny otwarcia aktualne na dzień aktualizacji artykułu. Mogą się różnić od rzeczywistych. Przed przyjazdem do lokalizacji zalecamy sprawdzenie tych danych na stronach internetowych obiektu.

Sprawdź na mapie jak dojechać do Zamku w Lublinie: