Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku

Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku, jako prywatna placówka, rozpoczęło swoją działalność w 2004 roku na terenie historycznej lokomotywowni w Jaworzynie Śląskiej. 

Zbiór eksponatów przejęty od PKP w 2004 roku składał się z 34 lokomotyw, 41 wagonów i 8 maszyn warsztatowych. Wszystkie te obiekty były niesprawne technicznie, a niektóre w stanie całkowitej ruiny. Stan zabudowań biurowych, warsztatowych oraz hali parowozowni wymagał przeprowadzenia gruntownych remontów. 

Podczas pierwszego etapu działalności Muzeum, wykonano szereg prac porządkowych i zabezpieczających. Wyremontowana została większość pomieszczeń i dachy zabudowań, naprawiono instalację elektryczną i zamontowano dodatkowe oświetlenie. W wyremontowanych pomieszczeniach urządzono biura, salę wykładową oraz sale ekspozycyjne. 

Po 10 latach działalności Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku udostępnia ekspozycje obejmującą zabytkowy tabor kolejowy normalnotorowy z okresu od roku 1890 do lat 70-tych XX wieku. Zbiór składa się z 40 lokomotyw parowych (produkcji polskiej, niemieckiej, angielskiej oraz amerykańskiej), lokomotyw elektrycznych i spalinowych oraz przeszło 50 wagonów i innych kolejowych pojazdów specjalistycznych, ustawionych na torach o łącznej długości ok. 2 km. 

Muzeum posiada jedyny sprawny na Dolnym Śląsku normalnotorowy parowóz – polską lokomotywę parową TKt48-18 z 1951 r. Ponadto Muzeum posiada zbiory urządzeń, narzędzi i dokumentów kolejowych oraz tematyczne zbiory ikonograficzne związane z terenem Śląska. Do zwiedzania udostępnione są również wystawy maszyn i urządzeń przemysłowych. Znaczącą część kolekcji stanowią zbiory ikonograficzne, biblioteczne, archiwalne oraz związane z kolejnictwem i jego otoczeniem z zakresu łączności i zabezpieczenia ruchu. 

W Muzeum znajduje się również wystawa poświęcona historii motocyklizmu na terenie Śląska – można na niej obejrzeć m.in. przedwojenne polskie motocykle Sokół 600 i 1000. Od 2007 roku dział powiększył się o wystawę zabytkowych radioodbiorników i kolejowych urządzeń radiotechnicznych. W dwóch historycznych wagonach towarowych zorganizowano stałą wystawę przedstawiającą rolę kolei w przesiedleniach ludności po zakończeniu II Wojny Światowej. 

Wiosną 2014 roku w Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku została uruchomiona „Trasa Parowozowa", która jest nową, atrakcyjniejszą formą prezentacji zbiorów. Dzięki remontom i modernizacji zabytkowej infrastruktury kolejowej, została uruchomiona kolejowa trasa wiodąca po najważniejszych częściach Muzeum. Prowadzony przez parowóz TKt48-18 lub czechosłowacki wagon motorowy „Motorak" z 1956 roku, zestaw wagonów przejeżdżając po terenie bocznicy kolejowej Muzeum, prezentuje ważne dla historii techniki kolejowej obiekty – m.in. żuraw wodny, dźwig węglowy, budynek olejarni i piaskowni czy zapadnię kolejową.

Lekcje Muzealne

Ważną część naszej Ofert Szkolnej stanowią Lekcje Muzealne realizowanych w oparciu o własne zasoby kadrowe i sprzętowe dla przedszkolaków i uczniów wszystkich poziomów kształcenia. Poniżej znajdą Państwo opisy poszczególnych scenariuszy lekcji przygotowanych dla Przedszkoli, uczniów klas I-VI, gimnazjów i szkół średnich. 

Przedszkola oraz klasy I-III 
„Świat w miniaturze, czyli sztuka modelarstwa kolejowego" 
Z doświadczenia wiemy, że makiety kolejowe wywołują największe emocje u dzieci i młodzieży. Stąd – zdecydowaliśmy się zaproponować lekcje muzealne o tematyce modelarskiej. Uczestnicy zajęć zapoznają się z podstawowymi wielkościami makiet kolejowych i uczą się wykonywania najprostszych elementów modelarskich, takich jak drzewka czy skałki. Lekcje służą przede wszystkim odkrywaniu i umacnianiu zdolności modelarskich. 

„Stoi na stacji lokomotywa, czyli jak działa parowóz?" 
Lekcja oparta na najbardziej znanym wierszu Juliana Tuwima – „Lokomotywa". Celem lekcji jest nauka atrakcyjnej formy recytowania wiersza i integracja poprzez zabawę. Dzieci zapoznają się z podstawowymi zasadami funkcjonowania parowozu poprzez prezentację działającego na prawdziwą parę modelu silnika parowego! 

„Mały Muzealnik" 
Celem lekcji jest przybliżenie uczestnikom zasad funkcjonowania muzeów. Dzieci będą z pomocą opiekuna wypełniać m.in. karty zabytków i uczyć się podstaw badań obiektów zabytkowych. Zaprezentowane zostaną też przykłady rewitalizacji obiektów poprzemysłowych i adaptacji ich do nowych funkcji. 

Klasy IV – VI 
„Kolejowe zawody" 
Celem zajęć jest poszerzenie wiedzy na temat zawodów wykonywanych na kolei. Dzieci uzyskują informacje na temat czynności charakterystycznych na wybranych stanowiskach pracy – m.in. maszynisty, dyżurnego ruchu, rewidenta, kasjera, konduktora czy kierownika pociągu. Uczestnicy zdobywać będą praktyczną wiedzę – m.in. umiejętności czytania rozkładów jazdy i podstawowych zasad bezpieczeństwa na stacji kolejowej i podróży koleją. 

Gimnazja 
„Kolej motorem przemysłu" 
Celem lekcji jest nakłonienie uczestników do wspólnej dyskusji na temat historycznego, współczesnego i przyszłego stanu kolei w Polsce. Prowadzący przybliży uczniom kilka faktów na temat rewolucji przemysłowej i opisze sposób działania maszyny parowej. Prezentowane treści potwierdzenie znajdą w szerokim wachlarzu wykorzystanych w trakcie lekcji map, zdjęć, filmów, etc. 

„Potrzeba matką wynalazku" 
Punktem wyjścia zajęć jest przysłowie zawarte w temacie lekcji. Uczestnicy zapoznają się z pojęciem „postępu technicznego" oraz zagadnieniem „patentu" – po czym spróbują napisać swój własny wniosek patentowy. Celem zajęć jest nauka kreatywnego myślenia i efektywnej pracy w grupie. 

Szkoły średnie 
„Motywy kolejowe w tekstach kultury" 
Lekcja skierowana jest przede wszystkim do uczniów klas maturalnych. Prowadzący dąży do ukazania popularności, często nie docenianego, motywu w różnych tekstach kultury – filmach, zdjęciach, literaturze czy muzyce.

Fotografie: Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku

Informacje organizacyjne dla wycieczek szkolnych:

 * ceny i godziny otwarcia aktualne na dzień aktualizacji artykułu. Mogą się różnić od rzeczywistych. Przed przyjazdem do lokalizacji zalecamy sprawdzenie tych danych na stronach internetowych obiektu.

Zobacz na mapie jak dojechać do Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku: