Lubelskie

Muzeum 24 Pułku Ułanów w Kraśniku działa jako oddział Muzeum Narodowego w Lublinie. Historia tego miejsca sięga roku 1976, kiedy to z okazji 600-lecia miasta powstała instytucja muzealna w Kraśniku skupiająca zbiory regionalne i wojskowe. W 1995 roku, w 75. rocznicę utworzenia pułku, otwarto w tym budynku odrębną placówkę poświęconą właśnie 24. Pułkowi Ułanów. Jednostka ta stacjonowała w Kraśniku w latach 1922-1939 i zachowała swoją tradycję nawet po II wojnie światowej, m.in. w działalności Koła Koleżeńskiego w Londynie. 

Muzeum Bolesława Prusa w Nałęczowie to jedyne w Polsce muzeum poświęcone pamięci Aleksandra Głowackiego, bardziej znanego pod literackim pseudonimem Bolesław Prus. Obecnie mieści się ono w budynku dawnej Ochronki im. Adama Żeromskiego — obiekcie zaprojektowanym przez Jana Koszczyc-Witkiewicza w stylu zakopiańskim, murowanym z wapienia i cegły. Początkowo muzeum funkcjonowało w Pałacu Małachowskich, miejscu, w którym Prus przebywał i pisał fragmenty swoich największych dzieł, jak „Lalka” czy „Placówka”.  W grudniu 2017 roku placówka została przeniesiona do obecnej lokalizacji — dawnego budynku Ochronki — i oficjalnie otwarta w nowym miejscu. Budynek ten samej konstrukcji i stylu co inne obiekty literackie w Nałęczowie — z elementami drewnianymi i zewnętrzną dekoracją w stylu regionalnym — tworzy spójną część uzdrowiskowego klimatu miasta. 

Zamek Lubelski, będący siedzibą Muzeum Narodowego w Lublinie, to miejsce, w którym historia, sztuka i pamięć spotykają się na różnych poziomach – architektonicznym, duchowym i edukacyjnym. Jego dzieje sięgają średniowiecza: na wzgórzu miejskim już w XII wieku istniał gród drewniano-ziemny, a w XIII wieku w obrębie fortyfikacji wzniesiono romańską wieżę mieszkalno-obronną. Za czasów Kazimierza Wielkiego (XIV w.) przekształcono tę warownię w murowany zamek z kaplicą i zwartej bryły rezydencjalnej.

Muzeum Stefana Żeromskiego w Nałęczowie to literacka placówka funkcjonująca od 17 czerwca 1928 roku na mocy darowizny żony pisarza, Oktawii Żeromskiej, która przekazała pisarską pracownię wraz z ogrodem i Mauzoleum syna pisarza, Adama, z przeznaczeniem na muzeum. Muzeum mieści się w letniej pracowni Żeromskiego, w tzw. chacie-pracowni wybudowanej w 1905 roku według projektu Jana Koszczyc-Witkiewicza, w stylu zakopiańskim z elementami secesji.

Muzeum Martyrologii „Pod Zegarem” mieści się przy ulicy Uniwersyteckiej 1 w Lublinie, w budynku, który w latach 1928-1930 wybudowano jako siedzibę Urzędu Ziemskiego. W styczniu 1940 roku gestapo przejęło gmach i przystosowało go do działalności represyjnej – parter i piętra służyły jako biura przesłuchań, a piwnice zostały przebudowane na cele więzienne. 

Muzeum Dom Wincentego Pola (Dworek Wincentego Pola) funkcjonuje jako oddział Muzeum Narodowego w Lublinie, z charakterem domu historycznego i biograficznego muzeum, którego misją jest pielęgnowanie pamięci o poecie, geografu i uczonym Wincentym Polu oraz popularyzacja jego dorobku.

Piwnica pod Fortuną to niewielkie pomieszczenie znajdujące się pod renesansową kamienicą Lubomelskich przy Rynku 8 w Lublinie. W XVII wieku wnętrze ozdobiono polichromiami, których źródłem stał się sztambuch Emblemata saecularia, wydany w 1596 roku we Frankfurcie nad Menem przez braci de Bry.

Muzeum Józefa Czechowicza w Lublinie to placówka, która od ponad pół wieku dokumentuje życie i twórczość jednego z najwybitniejszych poetów dwudziestolecia międzywojennego. Zlokalizowane w kamienicy przy ulicy Złotej 3, muzeum stanowi ważny punkt na mapie kulturalnej miasta, gromadząc zbiory związane z literaturą XX wieku oraz organizując wystawy, lekcje muzealne i wydarzenia literackie.

Muzeum Regionalne im. dr. Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim to placówka, która od ponad sześćdziesięciu lat dokumentuje historię, kulturę i dziedzictwo ziemi tomaszowskiej. Zlokalizowane w centrum miasta, muzeum pełni funkcję edukacyjną i badawczą, gromadząc zbiory archeologiczne, etnograficzne oraz historyczne. Jego początki sięgają 1962 roku, kiedy to dr Janusz Peter, lekarz, społecznik i regionalista, zorganizował pierwszą wystawę w budynku szpitala powiatowego, prezentując prywatne zbiory związane z historią regionu. Pięć lat później kolekcja została znacjonalizowana, a w 1975 roku ekspozycję przeniesiono do gmachu dawnego sejmiku powiatowego. Od 1984 roku muzeum mieści się w budynku Domu Kombatanta, a od 1999 roku jego organem prowadzącym jest powiat tomaszowski.

Muzeum Cebularza w Lublinie to miejsce, które powstało z myślą o zachowaniu i popularyzacji jednego z najbardziej charakterystycznych produktów regionalnych Lubelszczyzny. Zlokalizowane w kamienicy przy ulicy Szewskiej 4, na terenie lubelskiego Starego Miasta, muzeum mieści się w budynku z XVI wieku, co nadaje mu dodatkowego waloru historycznego. Pomysł stworzenia placówki poświęconej cebularzowi narodził się z obserwacji, że wiele miast w Polsce promuje swoje lokalne specjały poprzez interaktywne muzea. Założyciel muzeum, Robert Drapała, postanowił w podobny sposób przybliżyć mieszkańcom i turystom historię oraz sposób przygotowania lubelskiego cebularza.

Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie to jeden z największych skansenów w Polsce, położony malowniczo w dolinie rzeki Czechówki. Jego misją jest dokumentowanie i ochrona dziedzictwa kultury materialnej i niematerialnej Lubelszczyzny. Placówka gromadzi nie tylko zabytki architektury wiejskiej, dworskiej i małomiasteczkowej, ale także utrwala wiedzę o zwyczajach, obrzędach, tradycjach i codziennej pracy mieszkańców regionu. Ekspozycja muzealna została podzielona na sektory odpowiadające zróżnicowaniu krajobrazowemu i etnograficznemu województwa: Wyżyna Lubelska, Roztocze, Powiśle, zespół dworski oraz miasteczko.

Chełmskie Podziemia Kredowe to jedna z najbardziej charakterystycznych atrakcji turystycznych Lubelszczyzny, a zarazem unikatowy zabytek górnictwa kredowego w skali europejskiej. Położone pod zabytkową częścią miasta Chełm, stanowią rozległy system korytarzy i komór wydrążonych w skale kredowej, której złoża zalegają obficie pod powierzchnią miasta. Historia tego miejsca sięga średniowiecza, kiedy to mieszkańcy Chełma rozpoczęli wydobycie kredy piszącej bezpośrednio z piwnic swoich domów. Początkowo miało ono charakter lokalny i gospodarczy, jednak z czasem rozwinęło się w sposób niekontrolowany, tworząc rozległy labirynt podziemnych chodników.